МОНГОЛ УЛСЫН ТӨСВИЙН ИЛ ТОД, НЭЭЛТТЭЙ БАЙДАЛ

"Иргэд төсвөө хянана" иргэний нийгмийн сүлжээ

Posts Tagged ‘Пэрэнлэй Ч.’

Атрын аяны үр дүн бидний бодсончлон биш байна

Posted by ИТХ on 2011/06/21

Ихэнх хүмүүс, тэр дундаа энгийн иргэд “Атрын аян”-ыг олон жил сөнөөд байсан газар тариалангийн салбарыг өөд нь татаж сэргээн, дотоодынхоо хэрэгцээт, эх орны хөрсөнд ургасан улаан буудай, төмс, хүнсний ногоогоор хангахад хувь нэмэр оруулж, үр өгөөжтэй байгаа гэж үздэг, тэгэж ч бодож явдаг. Гэтэл амьдрал дээр тийм биш байна. Энэ нь ТББ-уудын мониторингоор гарчээ. Тодруулбал, “Атрын гурав дахь аян” үр дүнд “Хүнсний Тусгаар байдлын төлөө Хүмүүсийн эвсэл”-ийн гишүүн байгууллага “Хүний эрх хөгжил төв”, ”Хэрэглэгч сан”, “Газар тариалан хөгжүүлэх сан”, “Хил хязгааргүй алхам” ТББ, БНН-ын Эмэгтэйчүүдийн холбоо, “Стар БЭМ” ХХК зэрэг газрууд мониторинг хийж, “Атрын III аяны зорилтот бүлэгт” төслийг өнгөрсөн онд хамтран хэрэгжүүлсэн байна.

Засгийн газар ХАА-н салбарт 50 шахам хөтөлбөр боловсруулан хэрэгжүүлж байгаагаас “Атрын гурав дахь аян”-ыг хугацаа богино, эрчимтэй, амжилттай хэрэгжих, үсрэнгүй үр дүнг бий болгох хөтөлбөр гэж үзээд шаардлагатай санхүүг нэн түрүүнд шийдвэрлэхэд анхаарлаа хандуулж, 2008 онд төлөвлөгөөг хэрэгжүүлэхэд шаардлагатай 23,333,333,000 төгрөгийг ХАА-н сайд, Сангийн яамны сайдын хамтарсан тушаалаар баталжээ. Мөн аянг хэрэгжүүлэх нийт гурван жилийн хугацаанд 483,5 тэрбум төгрөг шаардагдах бөгөөд үүнээс:

                     – Улсын төсвөөс 113,5 тэрбум

                     – Зээл тусламжаас 41,0 тэрбум

                     – ААН, иргэдийн өөрийн хөрөнгөөс 328,9 тэрбум төгрөгийг тус тус санхүүжүүлэхээр тооцоолсон байна. Үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд дараахь зээл тусламж, хөнгөлөлтийн бодлогуудыг хэрэгжүүлсэн. Үүнд:

-Эргэлтийн хөрөнгийн дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор тариалангийн бүс нутгийн аймаг бүрт “Итгэлийн зээл” гэж 1-2 тэрбум төгрөг олгосон,

– УИХ-аас ХХАА-н vйлдвэрлэл эрхлэгчдийг дэмжих зорилгоор арилжааны банкнаас авсан 5-аас доошгvй жилийн хугацаатай, жилийн 15 хувиас ихгүй хүүтэй зээлийн хүүний 50 хувийг чөлөөлөх хөтөлбөр хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэсэн. Vvнд зориулж 15.0 тэрбум төгрөгийг төсөвт тусган баталсан.

-Өрхийн тариаланг дэмжих “Ногоон хувьсгал“ үндэсний хөтөлбөрийг хэрэгжvvлэх арга хэмжээнд 360.0 сая төгрөг,
-Бага оврын трактор, тоног төхөөрөмж худалдан авч иргэд аж ахуйн нэгжийг дэмжихэд 5.0 тэрбум төгрөг,
-Гурилын vйлдвэрүүдэд нийлүүлсэн дотоодын улаан буудайн урамшуулалд 8.0 тэрбум төгрөг, нийт 20.4 тэрбум төгрөг газар тариалангийн салбарт зарцуулагдахаар төсөвт тусгагджээ. Тэгвэл үр дүн ямар байв?

Ажилгүйдэл, ядуурлыг бууруулах, өрхийн орлогыг нэмэгдүүлэхэд зорилготой “Ногоон хувьсгал” үндэсний хөтөлбөрийн эхний шатанд /1997-2005/ улсын төсвөөөс 1,77 тэр бум төгрөг зарцуулсан ч зээл тусламжийн зарцуулалтын тайланг ил тод тайлагнаагүй, хөтөлбөрийн үр дүн бодитой харагдахгүй, зорилтот бүлэгтээ бага ч болов эерэг үр дүнг бий болгож чадаагүй байна. Өрхийн аж ахуй эрхлэгчид ядуу, амь аргацаасан, тархай бутархай, банкны зээлэнд баригдсанаар “банкны ногоочид” гэгдэх болсон нь хөтөлбөр үр дүнгүй байгааг харуулж байна. 2005-2012 онд хэрэгжих 2-р үе шатанд нийт 4910 сая, 2008 онд 360,0 сая төгрөг шаардлагатай байгааг баталжээ.

“Атрын гурав дахь аян” үндэсний хөтөлбөрийн хүрээнд 2008 онд хүүгийн хөнгөлөлтэй зээлд зориулж 10,2 тэрбум төгрөг зарцуулжээ. Гэвч энэ зээлд өрхийн аж ахуй эрхлэгчид хамрагдаагүй, тэгэх боломжгүй байв. Учир нь энэ зээлийг авах иргэн, аж ахуйн нэгж 250 сая төгрөгийн барьцаа хөрөнгөтэй, сүүлийн 5 жил газар тариалан эрхэлсэн байх шаардлагатай ч  түүнийг нь хангах аж ахуй нэгж, өрх бодит амьдрал дээр байхгүй, тэдэнд 5 хүртэл га талбайд нэг сая төгрөгийн зээл байхад болох байв. Дээр нь зээл авах шат дамжлага, чирэгдэл ихтэй байв. Үүнд:

-Төслөө боловсруулна

-Харьяа банкны салбарт өгнө.

-Тэндээс зээл олгох боломжтой шийдвэрээ Тариалан эрхлэлтийг дэмжих санд өгнө

-ТЭД Сан хурлаараа хэлэлцэнэ

-ХХАА-н сайдад өргөн мэдүүлж тушаал гаргуулаад

-ХХАА-н сайдын тушаал Сангийн сайдад очно

-Сангийн сайдаар ахлуулсан Хөрөнгө оруулалтын хөгжлийн сангийн удирдах зөвлөл хуралдаж шийдвэр гаргана

-Харьяа банкинд шийдвэрээ өгнө

-Банк зээлийг олгоно. Иймээс судалгаанд хамрагдсан газар тариалангийн гол бүс нутаг гурван аймгийн хэмжээнд энэ зээлийг авсан өрхийн аж ахуй байхгүй байв.

 “Атрын гурав дахь аян”-г хэрэгжүүлэхэд тариаланч ногоочдод эргэлтийн хөрөнгөтэй болоход зориулж “Итгэлийн зээл”-ийг газар тариалангийн бүсийн аймаг бүрт олгосон. Гэвч судалгаанд хамрагдсан аймгуудаас Сэлэнгэд оногдсон хоёр тэрбумийг өрхийн аж ахуй эрхлэгчдэд олгосон бол Дархан-Уул аймагт огт олгоогүй байв. Энэ нь орон нутгийн төр, засаг захиргааны байгууллагын санал санаачлага харилцан адилгүй, идэвхигүй ажиллахаас гадна ХХАА-н төрийн захиргааны байгууллага ч зээл тусламж хэнд хүрч, ямар үр дүн гарав гэдэгт эргэн хянах бүртгэл судалгаагүй, тайланд хяналт үнэлгээг хийгээгүй байсантай холбоотой аж. Тухайлбал, Сэлэнгэ аймаг “Итгэлийн зээл”-ээс оногдсон хоёр тэрбум төгрөгийг 100 хувь өрхийн аж ахуй эрхлэгчдэд олгосон мэдээллийг ХАА-н газраас нь мэдээлж байсан боловч судалгаанд хамрагдсан иргэдийн 62,5 хувь нь “Итгэлийн зээл” гэж юу байдаг талаар мэдэхгүй, аваагүй байв.  Сум бүрт 30 тн-ийн багтаамжтай зоорь, хүлэмж, иж бүрэн трактор олгосон гэж байгаа боловч судалгаанд хамрагдсан зургаан сумын алинд ч зоорь байгуулагдсан талаар иргэд нь мэдэхгүй, хуучныгаа засварлаж байгаа гэсэн, барьж дуусаагүй гэсэн бүдэг мэдээлэлтэй байв.

2008 онд хог ургамалтай химийн аргаар тэмцэх, хөрс боловсруулах дэвшилтэт технологи нэвтрүүлэх зорилгоор 1000 тн эрдэс бордоо импортоор оруулж ирэн үнийг 90 хувиар хөнгөлж иргэд, аж ахуйн нэгжүүдэд олгосон тайлан байгаа хэдий ч газар тариалангийн гол бүс нутаг болох Сэлэнгэ, Дархан-Уул, Төв аймгууд энэ хөтөлбөрт огт хамрагдаагүй байгаагаас үзэхэд дээрх эрдэс бордоо хаана очиж, ямар үр дүн үзүүлэв гэдэг нь анхаарал татаж байв.

Нөгөө талаар “Атрын аян” нь хэт нэг тал руу туйлширч, зөвхөн томоохон аж ахуйн нэгжүүдийг дэмжиж, ногоочид, жижиг аж ахуй эрхлэгчдийг бодлогын гадуур орхисноор өрөөсгөл хэрэгжжээ. Улаан буудай, гурилаар эх орны хэрэгцээг хангаж, импортын төмс, хүнсний ногоог өөрийн зах зээлээс гаргаж улмаар газар тариалангийн салбарт ажиллагсадыг ядуурлаас гаргах, ажлын байрыг нэмэгдүүлэх, орон нутгийн тогтвортой хөгжлийг бий болгох үр дүнтэй уг хөтөлбөр улсын хэмжээний нийт төмс хүнсний ногооны 80 хувийг үйлдвэрлэгч жижиг аж ахуй эрхлэгчдийг огтхон ч дэмжсэнгүй. Тэд ядууралтай, амь аргацаасан, тархай бутархай хэвээр байсаар байна.

Хүн амын хэрэгцээт төмсийг 100 хувь, хүнсний ногооны 60 гаруй хувийг дотооддоо үйлдвэрлэхээр төлөвлөсөн “Атрын аян”-ыг хэрэгжүүлэх 2009 оны төлөвлөгөөнд төмс, хүнсний ногоо эрхлэгчид болон өрхийн аж ахуй эрхлэгчдийг зээл тусламж, хөрөнгө оруулалтын бодлогоор дэмжих талаар өчүүхэн ч тусгаагүй байна. Тэгсэн хэрнээ дээрх тоон зорилтуудыг хэрэгжинэ гэж үзэн төлөвлөсөн нь үндэсний хөтөлбөрийн ядуурлыг бууруулах, орон нутагт тогтвортой хөгжил бий болгох үндсэн зорилгоосоо гажиж, зөрчихөд хүргэжээ. 

Хөтөлбөрийг хэрэгжүүлэхэд 2008 онд шаардлагатай 23.333.333.000 төгрөгийг Сангийн болон ХХАА-н сайдын хамтарсан 194/1/95 тоот тушаалаар баталсан болно. 2008 онд 22,5 тэр бум төгрөгийг зөвхөн техник тоног төхөөрөмж авахад зарцуулсан байна. Гэхдээ энд нийт хэдэн төгрөгийн санхүүжилт гаргасан нэгдсэн дүн олдсонгүй. Учир нь төрлүүдийн заримыг нь төгрөгөөр, зарим нь  хэмжээсээр тайлагнаад байгаа нь эцсийн нэгдсэн дүнг төгрөгөөр гаргаж болохгүй байгаа төдийгүй ХХААЯ-ны холбогдох хэлтсийнхнээс асуухад нэгдсэн дүн хэлж өгөх хүн олдохгүй байжээ. Үндэсний зөвлөлийн дарга, Ерөнхий сайд С.Баяр УИХ-д хөтөлбөрийн эхний жилийн тайланг тавихдаа ч задаргааг дээрхи байдлаар танилцуулсан. Үндэсний зөвлөлийн нарийн бичгийн дарга Ч.Пэрэнлэй хэлэлцүүлэгт илтгэл тавьж мэдээлэл хийхдээ нэгдсэн санхүүжилтийн хэмжээг мөн хэлээгүй. УИХ-д тавьсан тайлангийн хэлэлцүүлэгт ч парламентийн гишүүд санал асуулга тавиагүй байна. Зөвхөн 2009 онд Төв аймагт болсон тариачдын зөвлөгөөн дээр хөтөлбөрийн хүрээнд нийт зарцуулсан төсвийн нэгдсэн дүн хэд байгааг албан ёсоор асуулахад Хөтөлбөрийн нарийн бичгийн дарга Ч.Пэрэнлэй 47 тэрбум төгрөг зарцуулсан гэж танилцуулж байв.

Advertisements

Posted in 13. Үйлдвэр, хөдөө аж ахуйн яам, Тариаланг дэмжих сан | Tagged: , | Leave a Comment »

Ч.Пэрэнлэй нарын гурван хүний хэргийг хэрэгсэхгүй болгожээ

Posted by setguulchbold on 2011/04/05

Атрын гуравдугаар аяны хөрөнгөөс 260 сая төгрөгөөр хувийн компаниа тэтгэж (анх 350 сая төгрөг гэж мэдээлж байсан) завшсаныг Авлигатай тэмцэх газраас тогтоосон ХХААХҮЯ-ны дэргэдэх Тариаланг дэмжих сангийн захирал Ч.Пэрэнлэй нарын 3 хүнд холбогдох хэргийг 2010 оны туршид Улсын мөрдөн байцаах газраас шалгаад яллах дүгнэлт үйлдэж прокурот шилжүүлсэн боловч саяхан прокурорын байгууллага энэ хэргийгг гэмт хэргийн бүрэлдэхүүнгүй гэж үзээд хэрэгсэхгүй болгосон мэдээлэл байна. Үүнийг албан ёсоор тайлбарлаж мэдээлэл өгнө гэсэн боловч одоог хүртэл чимээгүй байна.

Posted in Тариаланг дэмжих сан | Tagged: | Leave a Comment »